Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz 2026 Yılı Bütçe Hedeflerini açıkladı. Bütçe teklifinde güzel temenniler var. Finansal istikrar güçlendirilecek, mali disiplin sağlanacak, enflasyon kalıcı olarak düşürülerek tek haneye indirilecek, fiyat istikrarından taviz verilmeyecek.
Hayaller Paris… Devamını siz tamamlayın. Bütçeyle ilgili iyimser olmak isterim ancak gelirleri giderini karşılamayan, açığı bol bütçeden ne kadar iyimser olabiliriz.
Bizim bir şey söylememize gerek yok, sayılar olacakları anlatıyor. 2026 yılı bütçe giderleri 18 trilyon 929 milyar lira, gelirleri ise 16 trilyon 216 milyar lira öngörülüyor. Bütçe açığı 2 trilyon 713 milyar TL. Bu devasa açık. Bu açığın nedenleri ve nasılları üzerinde mutlaka durulmalı. Bütçe açığını minimize edecek önlemler alınmalı..
Buradan ekonomi yönetimine küçük uyarı. Sakın ha. Don vurdu, sel aldı, rüzgar götürdü, deprem sarstı, dünya böyle gerekçelerinin arkasına sığınmayın. Bütün afetlere ve krizlere rağmen başarmanın, bütçe fazlası vermenin yollarını aramalısınız.
Geçmişte futbol milli takımımız yenilince hakem hakkımızı yedi, çimler ıslaktı, hava yağmurluydu, oyuncularımızın bazısı sakattı bahanelerinin arkasına sığınırdık. Bu hafta Bulgaristan’a 6, Gürcistan’a 4 attık. Demek ki, problem bizdeymiş. Ekonomi yönetimi de milli takımımız gibi eksikliklerini gidermeli, krizlere ve doğal afetlere rağmen ekonomi skorunu düzeltmeli.
Türkiye’miz 2024 yılında yüzde 3.3 oranında büyüme sağladı, 2025 yılında da ekonominin yüzde 3.3 büyümesi bekleniyor. 2026 yılında da yüzde 3.8 büyüme öngörülüyor. Yüzde 3.8 büyüme ile gelişmiş ülkelerle aramızdaki farkı kapatamayız. Bizim en az yüzde 5’in üzerinde hatta yüzde 7’lerde büyüme gerçekleştirmemiz şart. Böyle söyleyince ‘olmaz, mümkün değil’ sesleri hemen yükseliyor. Peki, Çin nasıl büyüyor? Demek ki, mümkün.
Ekonominin sosyal hastalığı işsizliktir. 2025 yılında işsizlik oranının yüzde 8.5’e düşeceği tahmin ediliyor. 2026 yılında işsizlik oranının yüzde 8.4’e gerilemesi bekleniyor. Bu iddialı bir tahmin değil, rasyonel bir öngörü. Ancak iktidar işsizlik rakamından daha çok atıl işgücü üzerine odaklanmalı. Çünkü işsizlik düşme eğiliminde veya sabit kalırken, atıl işgücü çok yüksek. Yüzde 29 ile yüzde 32 arasındaki atıl işgücü istihdam piyasası için kırmızı alarmdır.
2025 yılı Eylül ayına göre, yıllık enflasyon yüzde 33.29. Ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası’na göre, bu sayı yüzde 29’a gerileyecek. 2026 yılı enflasyonu ise yüzde 16 olarak hedeflenmiş. Gelen ve gelmekte olan zamlara göre yüzde 29 imkansız değil ancak zor görünüyor. Hadi yüzde 29 gerçekleşti, 2026’da yüzde 16’yı yakalamak zorunda zoru çünkü büyük bedeller ödemeyi ve ödetmeyi gerektirir. Seçimin de burnu göründü hükümet cesaret edebilir mi, bilmiyorum. Belki, 2026 yılında sıkabildiğimiz kadar sıkalım, 2027’nin başından itibaren gevşetelim, diyebilir hükümet..
Bütçede en şaşırtan hedef ihracat hedefi. 2010’larda 2023 yılında 500 milyar dolar hedef koyan bir siyasi irade ve kadronun 2026 yılı için 282 milyar dolar tutarında bir ihracat hedefi koyması çok ürkek bir tavır olmuş. Sayıyı görünce, içimden hiç olmazsa 300 milyar dolar hedefi konmalıydı dedim.
Yükseköğretim dahil eğitim bütçesi 2026 yılı için 2 trilyon 896 milyar liraya yükseltilmiş. Yüzde 15.3’lük oranla bütçeden en yüksek pay alan bakanlık Milli Eğitim Bakanlığı. Bu bütçe imkanı en verimli şekilde kullanılarak gençlerimiz kamil ve yetkin insan olarak geleceğe hazırlanmalıdır.
İleride geniş kapsamlı bir yazı düşünüyorum ancak şimdi altını çizmek istiyorum. Bütçeden faiz giderlerine 2.74 trilyon ayrılmış. Bu bir ekonomi için can yakıcı ve can sıkıcı bir durum. Yatırımların önündeki en büyük engel faiz belasına mutlaka bir çözüm bulunmalı.
Bütçe yazılarına devam edeceğiz.
