Yıllık izin ücretinde peşin ödeme yükümlülüğü, işverenin, yıllık ücretli izne ayrılan işçisine, izin dönemine ilişkin ücretini ve bu döneme rastlayan diğer ücret niteliğindeki haklarını izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorunda olmasını ifade etmektedir. Bu yükümlülüğe 4857 sayılı İş Kanununun 57. maddesi ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 21. maddesinde açıkça yer verilmiştir.
İzinlere ilişkin düzenlemeler ise 4857 sayılı Kanun m.60’da düzenleme altına alınmıştır. Şöyle ki; “Yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterilir.”
İzin isteğine yönelik olarak Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 8. maddesi ile “İşçi yıllık izin isteminde, adını soyadını, varsa sicil numarasını, iznini hangi tarihler arasında kullanmak istediğini ve ücretsiz yol izni isteyip istemediğini yazar. İzin kurulu veya işveren, işçinin istediği izin kullanma tarihi ile bağlı değildir. Ancak, izin sıra ve nöbetleşmesini göstermek üzere söz konusu kurulca düzenlenecek çizelgeler işçinin talebi ve iş durumu dikkate alınarak hazırlanır.” düzenlemesi getirilmiştir.
4857 sayılı Kanun m.57/1 ile Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; yıllık ücretli izin kullanan işçiye, izin süresine ait ücretin işveren tarafından izne çıkmadan önce peşin olarak verilmesi veya avans olarak ödenmesinin mutlak emredici nitelikte olduğu ve işçinin ücret ödenmesi hususunda ayrıca bir talepte bulunmasına gerek olmadığı açıktır.
Peki işverenin izin süresine ait bu ücreti işçinin izne çıkmasından önce peşin vermemesi durumunda ne olacaktır? Yükümlülüğe aykırı bu davranış, işçi yönünden haklı nedenle fesih sebebi oluşturacak mıdır?
Yıllık iznini kullanan işçiye izin dönemine ilişkin ücretinin izin başlamadan önce peşin olarak ödenmemesinin işçiye haklı nedenle fesih imkânı sağlayıp sağlamadığı noktasında Bölge Adliye Mahkemeleri arasında görüş ayrılıkları ortaya çıkmıştır. Bahsi geçen uyuşmazlık Yargıtay incelemesine konu olmuştur.
9. Hukuk Dairesi’nin, konuya ilişkin değerlendirmesinde nispi emredici nitelikteki 53. madde uyarınca işçiye hak kazandığı süreden daha fazla yıllık izin kullandırılmış olmasının 57. maddede mutlak emredici olarak düzenlenen yıllık izin ücretinin izin öncesinde peşin ya da avans olarak ödeme yükümlülüğü ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.
Diğer taraftan 4857 sayılı Kanunun 24/II-(e) bendine göre ücretin kanuna uygun şekilde ödenmemesi ve aynı maddenin (f) bendine göre çalışma şartlarının uygulanmamasının işçi yönünden haklı fesih nedeni sayıldığı ve bu kapsamda işçiye yıllık izin ücretinin izne çıkmadan önce peşin olarak ödenmemesi hâlinde yapılan feshin haklı nedene dayandığı kabul edilmiştir.
Bu çerçevede söz konusu kararın, yıllık izin ücretinin önceden ve peşin ödenmesi kapsamındaki önemi sıralanacak olursa;
- İşçiye hak kazandığı süreyi aşacak şekilde izin kullandırmış olmasının, yıllık izin ücretinin izne başlanmadan önce peşin olarak ödenmesi zorunluluğunu bertaraf eden bir durum olmadığı,
- İşçinin izin talebinde bulunurken kullanacağı izin süresi bağlamında ücretin ödenmesini ayrıca talep etme gerekliliği bulunmaması,
- Bölge Adliye Mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlığın 4857 sayılı İş Kanununun 57/1 maddesi doğrultusunda işverenin işçinin yıllık izin dönemine ilişkin ücretinin izinden önce peşinen veya avans olarak ödeme yükümlülüğüne aykırı davranışının işçi yönünden haklı nedenle fesih sebebi teşkil edeceğine dair karar yönünden giderilmesi gerektiği,
olmak üzere değinilen bu hususlar bağlamında yıllık izin ücretinde izin başlamadan önce ve peşin ödeme yükümlülüğünün mutlak emredici niteliği ortaya koyulmakta ve bu yükümlülüğe aykırı davranış haklı nedenle fesih sebebi kapsamında değerlendirilmektedir.
(Bu yazıda bahsi geçen karara erişim için karar künyesi: Yarg. 9. HD. E.2025/2024 K.2025/2487 T.10.03.2025)
