İşçinin ücretinde azaltmaya gidilmesi, 4857 sayılı İş Kanununun 22. maddesi kapsamında iş sözleşmesinin içeriğinde işçi aleyhine esaslı bir değişiklik niteliği taşımaktadır. Söz konusu değişikliğin geçerlilik kazanabilmesi için işçinin yazılı onayının alınması zorunludur. Aksi halde açık rıza bulunmayan esaslı değişikliklerin işçi yönünden bağlayıcı olduğu kabul edilmez.
Nitekim İş Kanunu m.22 uyarınca; işveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz.
İş sözleşmesinin esaslı unsurlarında yapılacak değişiklikler, işçinin yazılı muvafakatiyle kabul edilebileceği gibi taraflar arasında akdedilecek yeni bir iş sözleşmesi yoluyla da yapılabilir.
Yüksek Mahkeme; ücret indirimine yönelik esaslı değişikliğin işçi tarafından açıkça kabul edilmemiş olmasına karşın, ödeme döneminde işçiye daha az ücret ödenmiş olması ve buna ilişkin bordronun işçi tarafından imzalanmasının dahi işçinin fark ücret talep etmesine engel olmadığı yönünden hüküm kurmuştur.
İlaveten İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca, işverenin işçinin ücretini kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına göre hesap etmemesi veya ödememesi halinde işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanındığı belirtilmelidir.
İşçinin Ücret İndirimi Karşısında Uzun Süre İtiraz Etmemesinin Hukuki Etkisi
İşçinin aldığı ücret miktarının düşürülmesi karşısında işçinin uzun süre sessiz kalması doğrultusunda işverende söz konusu değişikliğin kabul edildiği yönünde oluşan inanca hukuki bir değer atfedilir mi?
Doğrudan bu hususa temas eden 2024 tarihli bir Yargıtay kararında, davacının 5 yıl boyunca ücretin düşürülmesine itiraz etmemesinin ve uzun süre ses çıkarmamasının işverende bu değişikliğin kabul edildiği yönünde inancın oluşmasına sebep olmasının “olağan” olduğu şeklinde değerlendirilmiştir. Akabinde; davacı tarafından işverenin işlemine uygun davranışlarda bulunduktan sonra İş Kanunu madde 22’de öngörülen şekil şartına aykırılığa dayanılmasının dürüstlük kuralı ile bağdaşır nitelikte olmadığına hükmedilmiştir.
(Bahsi geçen karara erişim için bkz. Yarg. 9.HD. E.2024/907 K.2024/4874 T.14.03.2024)
Yine işçinin ücrette indirim yapılmasına dair başlangıçta rıza göstermesi ve buna uygun şekilde çalışmaya devam etmesine rağmen, iş sözleşmesi sona erdikten sonra iradesinin sakatlandığını ileri sürerek eksik ücret alacağı talep etmesinin dürüstlük kuralına aykırılık temelinde değerlendirildiği güncel tarihli karar şu yöndedir:
“…iş sözleşmesinin devamı sırasında tarafların karşılıklı olarak ve ileriye dönük şekilde, ücrette bir miktar indirim yapılması hususunda anlaştıkları, iş sözleşmesinin bu ücret üzerinden devam etmesi konusunda mutabık kaldıkları, davacının çalışma koşullarındaki bu değişikliğe önce rıza gösterip iş sözleşmesinin feshinden sonra irade fesadı iddiasına dayanarak eksik ödenen ücret alacağı şeklinde talepte bulunmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğu, diğer taraftan irade fesadı iddiasının usulüne uygun şekilde ispatlanamadığı da dikkate alındığında, ücretin düşürülmesini ve çalışma koşullarında değişiklik talebini kabul ettiğine dair davacı işçi imzalı muvafakat belgesine değer verilmesi gerekirken…” (Yarg. 9.HD. E.2025/9014 K.2026/57 T.12.01.2026)
Sonuç olarak; işçinin ücretinin düşürülmesi, 4857 sayılı Kanunun 22. maddesi kapsamında çalışma koşullarında esaslı bir değişikliktir. Bu değişikliğin geçerli olabilmesi için işverenin durumu işçiye yazılı olarak bildirmesi ve işçinin de altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmesi şarttır. İşçinin yazılı kabulü olmaksızın yapılan ücret indirimleri işçiyi bağlamayacaktır ve ücret farkı talep edilebilecektir. İşçinin işbu değişikliğe uzun süre itiraz etmeden çalışmaya devam etmesi, dürüstlük kuralı çerçevesinde olmak üzere istisnai durumlarda zımni kabul olarak değerlendirilebilse de, esas kuralın yazılı kabul olduğunun altı çizilmelidir.
