Telafi Çalışması
Telafi çalışmasına ilişkin tanımlama ve düzenlemelere gerek 4857 sayılı İş Kanunu 64. madde gerek İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği 7. maddede yer verilmiştir.
Telafi Çalışmasının Gündeme Geldiği Durumlar
- Zorunlu nedenlerle işin durması,
- Ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi,
- Benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi,
- İşçinin talebi ile kendisine 4857 sayılı İş Kanunu, iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile öngörülen yasal izinlerin dışında izin verilmesi,
halinde işçinin çalışmadığı bu sürelerin telafisi için işçiye telafi çalışması yaptırılabilecektir.
Çalışma Süreleri Yönetmeliği 7. maddede düzenlendiği üzere telafi çalışması yaptıracak işveren; bu çalışmanın 4857 sayılı İş Kanununun 64. maddesinde sayılan nedenlerden hangisine dayandığını açık olarak belirtmek, hangi tarihte çalışmaya başlanacağını, ilgili işçilere bildirmek zorundadır.
Telafi Çalışması Yönünden Öngörülen Süre Sınırı Var Mıdır?
Süre sınırı yönünden açıklamalar, telafi çalışmasının hangi süre zarfında yaptırılacağı ve telafi çalışmasında çalışma sürelerinin azami ne kadar olacağı yönü ile yapılmalıdır.
Telafi çalışması, 4857 sayılı Kanun 64. madde uyarınca kaynağını oluşturan zorunlu nedenin ortadan kalkması ve işyerinin normal çalışma dönemine başlamasını takip eden 4 ay içerisinde yaptırılır. Hemen belirtilmelidir ki 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 43. maddesiyle bu fıkrada önceden yer alan “iki” ibaresi “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
Telafi çalışmaları, günlük en çok çalışma süresi olan 11 saati aşmamak koşulu ile günde 3 saatten fazla olamayacaktır. Dolayısıyla telafi çalışmasına ilişkin süreler kapsamında günde 3 saat ve 3 saat dahil olmakla birlikte günlük 11 saat azami çalışma süresi sınırlarına riayet edilmesi gereklidir.
Telafi Çalışmaları Fazla Çalışma Bakımından Değerlendirilebilir mi? Tatil Gününde Telafi Çalışması Yaptırılabilir mi?
Anılı iki sorunun cevabına 64. maddede açık şekilde yer verilmiş olup telafi çalışmaları, fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmayacaktır.
Ancak telafi çalışması, yukarıda yer verilmiş olan yasal süre sınırlarını yani günde 3 saat ya da günlük azami 11 saat çalışma süresini aşarsa bu durumda pek tabii aşan süreler fazla çalışma olarak değerlendirilip zamlı ücret ödenmesi gerekecektir.
Öte yandan mezkur madde, tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamayacağını emredici şekilde düzenlemiştir.
Yüksek Mahkeme’nin telafi çalışması kapsamında cumartesi gününün akdi tatil kabul edildiği işyeri yönünden cumartesi gününün tatil günü olduğu vurgusunun görüldüğü kararı şu yöndedir:
“Ancak Cumartesi günü dava konusu işyeri bakımından tatil günü olduğu gibi, telafi çalışması olduğu belirtilen çalışmanın da günde 3 saatten fazla yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının çalışmak istememesi Yukarıda belirtilen hükümlere uygun düşmektedir. Mevcut olgulara göre feshin haklı veya geçerli nedene dayandığını kabul etmek mümkün görülmediğinden…” (Yarg. 9.HD. E.2007/27667 K.2008/5298 T.17.03.2008)
Telafi Çalışması İçin İşçinin Onayının Alınması Zorunlu Mudur?
İş Kanununun 64. maddesi, telafi çalışmasının hangi durumlarda yaptırılabileceğine açıkça yer verirken, bu çalışmanın yapılabilmesi yönünden işçinin rızasının alınması gerektiğine dair bir hüküm içermemektedir.Bu doğrultuda telafi çalışmasının yaptırılmasına cevaz veren durumlar söz konusu ise bu çalışma için işçinin ayrıca ve özel olarak yazılı onayının alınması zorunlu değildir. İşveren, Kanunda belirtilen şartların varlığı halinde süre sınırlarını dikkate almak suretiyle telafi çalışması yaptırabilecektir.
